Klnk. Psikolog Elvan ŞAHİN

Çocuk ve Genç Psikoloğu

Ergenlik Döneminde Gelişim ve Değişimler

Ergenlik, çocukluktan yetişkinliğe geçiş dönemi olarak tanımlanır ve bu dönemde birçok fizyolojik, psikolojik, nörolojik ve biyolojik değişim yaşanır. Bu süreç genellikle 10-12 yaşlarında başlar ve 18-21 yaşlarına kadar sürer. İşte ergenlik dönemindeki gelişim ve değişimlerin detayları:

Fizyolojik Gelişim:

  1. Büyüme Atılımı: Ergenlik döneminde hızlı bir boy uzaması ve kilo artışı olur. Bu büyüme atılımı genellikle kızlarda 10-14 yaşlarında, erkeklerde ise 12-16 yaşlarında başlar.
  2. Cinsel Olgunlaşma: İkincil cinsel özellikler gelişir:
    • Kızlarda: Göğüslerin büyümesi, adet döngüsünün başlaması (menarş).
    • Erkeklerde: Testislerin ve penisin büyümesi, ilk sperm üretimi (spermarş).
  3. Hormonal Değişimler: Vücuttaki hormon seviyeleri değişir. Östrojen ve progesteron kızlarda, testosteron ise erkeklerde önemli roller oynar.

Psikolojik Gelişim:

  1. Kimlik Gelişimi: Ergenler kendi kimliklerini keşfetmeye çalışırlar. Kim olduklarını, neye inandıklarını ve hayatta ne yapmak istediklerini sorgularlar.
  2. Bağımsızlık Arayışı: Ergenler, ailelerinden daha bağımsız olmak ve kendi kararlarını vermek isterler.
  3. Duygusal Dalgalanmalar: Hormonlardaki değişimlere bağlı olarak duygusal dalgalanmalar sık görülür. Mutluluk, öfke, üzüntü gibi duygular hızlı bir şekilde değişebilir.

Nörolojik Gelişim:

  1. Beyin Gelişimi: Beynin prefrontal korteksi (karar verme, planlama ve kontrol merkezi) ergenlik döneminde gelişmeye devam eder. Bu nedenle ergenler risk alma ve duygusal düzenleme konusunda yetişkinler kadar yetkin olmayabilirler.
  2. Sinaptik Budanma: Beyinde kullanılmayan sinaptik bağlantılar azalır (budanma) ve sık kullanılan bağlantılar güçlenir. Bu süreç, öğrenme ve hafızayı etkiler.

Biyolojik Gelişim:

  1. Metabolik Değişimler: Metabolizma hızlanır ve enerji ihtiyacı artar. Beslenme alışkanlıkları bu dönemde önemlidir.
  2. İmmün Sistem: İmmün sistem güçlenir ve vücut daha iyi savunma yapabilir.

Duygu Durumunda Değişimler:

  1. Mood Değişimleri: Ergenler sıkça ani ve yoğun duygu durum değişiklikleri yaşarlar. Bu değişimler bazen açıklanamaz olabilir.
  2. Sosyal Anksiyete: Sosyal çevrelerinde kabul görme arzusu artar ve bu bazen sosyal anksiyeteye neden olabilir.
  3. Depresyon ve Anksiyete: Depresyon ve anksiyete belirtileri ergenlik döneminde ortaya çıkabilir veya artabilir.

Normal Karşılanması Gerekenler:

  1. Fiziksel Büyüme ve Olgunlaşma: Hızlı boy uzaması, kilo alımı, cinsel organlarda büyüme.
  2. Duygusal Dalgalanmalar: Sıkça değişen duygular, ara sıra öfke patlamaları veya üzüntü.
  3. Bağımsızlık Arayışı: Aileden bağımsız olma isteği, arkadaş gruplarıyla daha fazla vakit geçirme.

Dikkat Edilmesi Gerekenler:

  1. Aşırı Depresyon ve Anksiyete: Uzun süreli depresyon belirtileri, aşırı kaygı, intihar düşünceleri.
  2. Yeme Bozuklukları: Anoreksiya, bulimiya veya aşırı yeme gibi yeme bozukluklarının belirtileri.
  3. Riskli Davranışlar: Madde kullanımı, cinsel riskler, tehlikeli fiziksel aktiviteler.
  4. Aşırı Sosyal İzolasyon: Arkadaşları ve ailesiyle ilişkilerde büyük kopukluk, aşırı içe kapanıklık.
  5. Akademik Başarıda Ani Değişim: Okul performansında ani ve belirgin düşüş.

Öneriler:

  1. Destekleyici İletişim: Açık ve empatik bir iletişim kurarak ergenin duygularını ve düşüncelerini ifade etmesine olanak tanıyın.
  2. Profesyonel Yardım: Gerekirse bir psikolog veya danışmandan destek alın. Özellikle depresyon, anksiyete veya yeme bozuklukları belirtileri varsa profesyonel yardım önemlidir.
  3. Sağlıklı Yaşam Alışkanlıkları: Dengeli beslenme, düzenli egzersiz ve yeterli uyku alışkanlıklarını teşvik edin.
  4. Sosyal Destek: Ergenin sağlıklı sosyal ilişkiler geliştirmesine yardımcı olun. Arkadaş çevresi ve sosyal aktiviteler önemlidir.

Ergenlik dönemi, hem ergenler hem de ebeveynler için zorlu ancak önemli bir süreçtir. Bu dönemde sağlıklı bir gelişim için destek ve anlayış göstermek çok önemlidir.

Bir yanıt yazın

error: Bu sitedeki materyallerin hiçbiri izinsiz kopaylanamaz.